Амматааҕы Ф. Потапов аатынан норуот айымньытын дьиэтигэр “Айар кут умсулҕана” диэн улуус уран тарбахтаахтарын уонна уустарын сылы түмүктүүр быыстапкалара ыытылынна. Улууспут нэһилиэктэриттэн айар куттаах дьоммут түмсэннэр, бэйэ бэйэлэрин көрсөн, оҥоһуктарын дьон көрүүтүгэр туруоран олус сэргэх, өссө төгүл айылҕаттан бэриллибит талаантан сөҕөр-махтайар тэрээһинэ буолла.
Быыстапка үөрүүлээх арыллыытыгар эҕэрдэ тылларын улуус баһылыга Степан Кузьмин, улуус дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Колосов, улуус култуураҕа уонна норуот айымньытыгар салалтатын салайааччыта Иван Иванов тириэртилэр.
“Биһиги улууспут айар кут умсулҕаныгар сылдьар талба талааннаах дьоммут туох баар араас таһымнаах тэрээһиннэргэ улууспутун, өрөспүүбүлүкэбитин ааттатан кэллилэр. Айар куттаах дьоммут сылтан сыл эбиллэн, талааннаах дьоммут тахсан иһэллэр. Онно бу маннык быыстапкалар күүс-көмө буолаллар. Бүгүн бу сылы түмүктүүр, маастардарбыт сыл устата үлэлээн кэлбит үлэлэрин көрдөрөр күннэрэ. Бүгүҥҥү быыстапка биир уратытынан быйыл Москуба куоракка баран аан дойду таһымнаах “Клинок” быыстапкаҕа кыттыбыт, Кремльтэн олох чугас, тимири уһааран кэлбит тимир уустарбыт бэйэлэрин оҥоһуктарын кэлэн туруордулар, хайдах кыттыбыттарын кэпсээтилэр”, — диэн этэр култуура уонна норуот айымньытын салалтатын салайааччыта Иван Иванов.
Дьэ кырдьык быыстапкаҕа эрэ сылдьыбыт киһи барыта улууспутугар олус да талааннаах дьон олорорун көрөн сөхпүт буолуохтаах. Ол курдук иистэнньэҥнэр, худуоһунньуктар, тимир уустара, араас бэйэлээх сыахайдары оҥорооччулар, туойтан, полимернай туойтан маастардар оҥоһуктара киһи хараҕын халтарытар.
“Мин бу быыстапкаларга сылдьан маастардарбыт сайдан иһэллэриттэн, онно кинилэр кэккэлэригэр эдэр дьон эбиллэн иһэллэриттэн көрөн үөрэбин. Кинилэр сыл устата араас тэрээһиннэргэ, бэстибээллэргэ кыттан, онно сылдьан сайдан, тупсан, маастарыстыбалара үрдээн иһэрин бу түмүктүүр быыстапка көрдөрөр. Саамай сүрүнэ манна Амма улууһун култуурата, кини духуобунаһа, үгэстэрэ көстөр. Хас биирдии улуус тус туспа үгэстэрдээх, уратылардаах буоллаҕа. Манан кинилэр кэлэр кэнчээри ыччакка ону тириэрдэллэр. Түгэнинэн туһанан мин улууспут бары айар куттаах дьонугар, норуоппут маастардарыгар, уран тарбахтаахтарыгар, тимир уустарыгар бука барыларыгар улуус дьаһалтатын уонна тус бэйэм баһылык буоларым быһыытынан дириҥ махталбын тириэрдэбин. Биһиги кинилэргэ хайа кыалларынан көмөлөһөбүт уонна ол көмөбүтүн оҥоро да туруохпут”, — диэн улуус баһылыга Степан Кузьмин санаатын үллэһиннэ.
Үөрүүлээх тэрээһиҥҥэ Амма улууһун Махтал суругунан быйыл ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар “Өбүгэ үйэлээх ситимэ ” тимир уустарын күрэҕин, кэнгилэн чуорааны оҥоруу күрэҕэр үһүс Үрдэл кыайыылааҕа Альберт Фомин, “Иис-уус дьарыга — үйэлэр кистэлэҥнэрэ” быыстапкаҕа айылҕа таастарыттан оҥоһуктарга иккис үрдэл кыайыылааҕа Ульяна Михайлова- Маай кыыһа наҕараадаланнылар. Ону сэргэ СӨ култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга министиэристибэтин Махтал суругун улуустааҕы “Айар уус” уопсастыбаннай түмсүү салайааччыта Ньургуйаана Колосова тутта.
Быыстапка кэмигэр СӨ норуотун уус уран оҥоһуктарын маастара Анастасия Сирдитова уонна “Туос кыһата” түмсүү чилиэнэ Анастасия Давыдова “Аҕыс утаҕынан өрүү”, СӨ норуотун уус уран оҥоһуктарын маастара Ульяна Михайлова – Маай кыыһа “Күн ойууну оҕуруонан синньэлээһин”, Ф. Потапов аатынан норуот айымньытын дьиэтин ойуулуур-дьүһүннүүр салаатын исписэлииһэ Дария Иванова “Кыбытык тигии ньымалара” диэн маастар-кылаастары ыыттылар. Маны сэргэ СӨ норуотун маастара Валентина Стручкова- Сарыада уус баайыыга уонна быысабайдааһыҥҥа ким интэриэһиргииринэн бэйэтин сүбэлэрин биэрдэ.
“Быысабайдыырга ортотуттан саҕалыыр ордук. Дьон үксэ кытыыттан саҕалаан бараллар. Оннук буолбат. Манна мин 0 нүөмэрдээх иннэни туттабын. Холобура бу оҥорбут хартыынам саба ураты. Ол эбэтэр фосфордаах. Хараҥаҕа төһө иитиллибитинэн сандааран көстөр. Элбэх быыстапкаларга сылдьан кэллэ. Быйыл ат сыла буоларынан саҥа үлэбин бүтэрдим. Бу үлэбэр холобура элбэх өҥүнэн баайарга тэҥинэн 65 утаҕы туттабын” диэн этэр Валентина Васильевна
Маастар быыстапкаҕа аҕалбыт үлэлэрин быыһыгар аан бастаан быысабайдаан саҕалаабыт, өссө 1 кылааска үөрэнэ сылдьан оҥорбут үлэтэ “Буратино” баарын сөҕө көрдүбүт. Оччоттон саҕалаан билигин кини норуот маастарыгар тиийэ үүнэн кэллэҕэ. Дьэ бу курдук улууспут нэһилиэктэриттэн тарбахтарыгар талааннаах дьон киирэн бэйэлэрин үлэлэрин туруорбуттара көрүөххэ кэрэ.
“Бүгүн бу сылы түмүктүүр быыстапкабытыгар араас хайысханан 40-тан тахса үлэ кэлэн турда. Биһиги “Айар уус” түмсүүбүт кэлэр сылга тэриллибитэ 10 сылын туолар. Онно бэлэмнэнии үлэбит саҕаланар. Ааһан эрэр сыл үтүө түмүктээх буолбутуттан үөрэбит. Ол курдук холобура Нерюнгри куоракка ыытыллыбыт Олоҥхо ыһыаҕар биһиги уран тарбахтаахтарбыт бары хайысхаларынан анал ааттары ылан ситиһии көтөллөөх кэлбиттэрэ. Ону тэҥэ Дойду тэбэр сүрэҕэр Москуба куоракка баран тимир уустарбыт Аммабыт тимирдээх тааһын уһааран, ыытыллыбыт быһах күрэҕэр ситиһиилээхтик кыттыбыттара. Ону сэргэ бу сыл устата өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллыбыт быыстапкаларга барытыгар кыттан, улууспутун ааттатан кэлбиттэриттэн биһиги астынабыт уонна үөрэбит. Кэлэр үбүлүөйдээх сылбытыгар өссө таһаарыылаахтык үлэлииргэ бэлэммит”, — диэн этэр “Айар уус ” улуустааҕы уопсастыбаннай түмсүү бэрэссэдээтэлэ Ньургуйаана Колосова.