Улуу Кыайыы 80 сылын көрсө “Өбүгэ ыллыгынан” айан уонна “Кыайыы марафона” хайыһар турнирдара ыраах сытар, ытык Лээги сиригэр ыытылыннылар. Манна аан бастакынан Кыайыы күнэ бэлиэтэннэ, “Өлбөт-өспөт полка” сэлэлии хаамта.
Хаһан да буоларын курдук Амма улууһун Лээги учаастагар Арассыыйа үрдүнэн аан бастакынан Кыайыы бырааһынньыга ылыллар. Бу күн манна бу мантан барбыт Ийэ дойдуларын көмүскүү барбыт буойуннарга анаммыт пааматынньыкка гирлянда, сибэкки дьөрбөтө ууруллар, биир дойдулаахтарын кэриэстээн чуумпуран ылаллар. Быйылгы тэрээһин уратытынан Кыайыы 80 сылыгар анаан Амма-Наахараттан Лээгигэ диэри 80 килэмиэтири барыыга “Кыайыы марафона” хайыһар турнира тэрилиннэ. Онон сарсыарда 6 аҥаар чаастан 12 хорсун хайыһардьыттар тымныыны, утары сипсийэр хахсаат сааскы тыалы аахсыбакка айаҥҥа туруннулар. Бу турниры көҕүлээччинэн хайыһарга 1-кы разрядтаах, “Кормилец” бааһынай хаһаайыстыба баһылыга Игорь Петров, онтон сүрүн өйөөччүнэн Лээгиттэн төрүттээх, дьиҥ патриот Людмила Куприянова уонна Руслан Федотов буоллулар. Итини сэргэ Амма Наахара, Болугур, Чакыр нэһилиэктэрин дьаһалталара, улуус дьаһалтата, урбаанньыттар эмиэ бэйэлэрин өйөбүллэрин оҥордулар. Бу дьаныардаах айаны бары хайыһардьыттар эрдээхтик толорон биэтэккэ, Лээги сиригэр үктэннилэр. Кинилэртэн үгүстэрэ эһэлэрин мэтириэтин илдьэ кэллилэр.
“Дьэ өр кэтэспит, күүппүт тэрээһиммит тэриллибититтэн олус үөрэбин. Бу идеяны иитиэхтии сылдьыбыппыт биэс сыл буолла. Ол курдук Амма Наахараттан Лээгигэ диэри 90 км бардыбыт диэххэ сөп. Маннык марафон Арассыыйаҕа да ыытылла илик. Сүрдээх уустук трасса. Салгын температурата сарсыардаттан 25 кыраадыс этэ, тыалы ааҕыстахха 30 кыраадыс. Ол да буоллар 12 кыттыбыт дьоммут бары этэҥҥэ биэтэккэ кэллилэр. Икки маастардар кытыннылар. Киирсии баар этэ. Онон кыайыылаахтар быһаарыллыннылар. Улахан махталбын тэрийээччилэргэ тириэрдэбин. Улуус баһылыгар Степан Николаевич Кузьмиҥҥа, тэрийэр хамыыһыйа бэрэссэдээтэлигэр Ньургуйаана Ивановна Илларионоваҕа, Владимир Владимирович Колосовка уонна биһиги сүрүн спонсордарбытыгар Людмила Еремеевна Куприяноваҕа, Руслан Еремеевич Федотовка, Амма улууһун өйөөбүт урбаанньыттарыгар. Биһиги бу Кыайыы 80 сылыгар сүүрбүт марафоммутун олохпут тухары өйдүөхпүт, аҕаларбыт, эһэлэрбит, хос эһэлэрбит сырдык ааттарын умнубаппыт. Бүгүн кинилэр хаартыскаларын илдьэ кэллибит”, — диэн турнир көҕүлээччитэ Игорь Петров санаатын тириэртэ.
Бу улахан хайыһар марафона икки бөлөҕүнэн түмүгэ таҕыста. Ол курдук биирдиилээн сүүрүүгэ муҥутуур кыайыылааҕынан хайыһарга спорт маастара, Амматтан Никита Шестаков таҕыста уонна 80 000 солкуобайынан наҕаардаланна. Иккис миэстэ хайыһарга бастакы разрядтаах, ыраах Муоматтан кэлбит Эрэл Тарков буолла уонна 55000 солкуобайынан, үһүс миэстэни ылбыт биатлоҥҥа спорт маастара, Сулҕаччыттан Николай Максимов 30000 солкуобайынан, ону сэргэ бары мэтээлинэн, дипломунан бэлиэтэннилэр. Маны сэргэ пааранан сүүрүүгэ бастакынан биэтэккэ Хаҥалас улууһун хотойдоро хайыһарга бастакы разрядтаах Константин Голоков уонна Никита Макаров кэллилэр уонна 35 000 солкуобайынан наҕаардаланнылар. Иккис миэстэни Амматтан хайыһарга 2-с разрядтаах Иван Заровняев уонна Покровкаттан Игорь Петров, үһүс миэстэни Амма Чакырыттан Дария Федорова уонна Эмистэн Анастасия Степанова ыллылар уонна эмиэ харчынан бирииһи туттулар. Маны тэҥэ Дария Федороваҕа, Валентина Алексееваҕа, Эрэл Тарковка анал ааттар туттарылыннылар. Бу бириистэри Лээгиттэн төрүттээх дьиэ кэргэттэр олохтоотулар.
“Биһиги Лээгигэ чахчы да ыам ыйыгар суолбут-ииспит суох буолан, дойду үрдүнэн бастакынан Улуу Кыайыы күнүн 2005 сылтан бэлиэтиибит. Хааччах эрэ сылыгар тохтуу сылдьан баран, бу 13-с төгүлүн автодесант оҥоробут. Манна кэлэн өбүгэлэрбит сиригэр сүгүрүйэбит, мантан сэриигэ барбыт дьоммутугар анаан туруорбут пааматынньыкпыт аттыгар миитин ыытабыт. Биллэрин курдук Лээги нэһилиэгиттэн 122 киһи сэриигэ ыҥырыллан барбыттара. Кинилэртэн 38 киһибит хорсуннук сэриилэһэ сылдьан, Ийэ дойдуларын туһугар олохторун толук уурбуттара. Маны сэргэ сэрии ыар сылларыгар манна баар Калинин уонна Чкалов аатынан холхуоска таһаарыылаахтык үлэлээн Кыайыыны чугаһаппыттара. Быйыл биһиги Кыайыы 80 сыллаах үбүлүөйүгэр хайыһар турнирын тэрийдибит. Бу иннинэ Кыайыы 75 сылыгар эмиэ тэрийбиппит. Онтон бу быйыл олус уһун дистанцияны эрдээхтик барбыт бары кыттааччыларбытыгар дириҥ махталбытын тириэрдэбит. Инникитин да биһиги дьоммутун хаһан да умнуохпут суоҕа, куруутун дойдубутугар кэлэ, кинилэр сырдык ааттарыгар сүгүрүйэ туруохпут”, — диэн этэр Лээгини Лээги дэтэн өрөспүүбүлүкэҕэ биллэрбит, “Өбүгэ ыллыгынан” айан тэрийээччитэ Руслан Федотов.
Үөрүүлээх чааска эҕэрдэ тылларын Амма улууһун баһылыга Степан Кузьмин, улуус дьокутааттарын Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Владимир Колосов, урбаанньыт, меценат Руслан Федотов, Амма Наахара нэһилиэгин баһылыга Захар Александров, Болугур нэһилиэгин баһылыга Андрей Петров, улуус бэтэрээннэрин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Мария Захарова, Лээгиттэн төрүттээх, Хаҥаластан Анатолий Нестерев тириэртилэр, наҕараадалары туттардылар. Ол курдук “Саха өрөспүүбүлүкэтин ытык кырдьаҕаһа” анал бэлиэнэн Архип Николаевич Архипов бэлиэтэннэ. Улуус баһылыгын Махтал суруктарынан Алексеев Николай Евсеевич, Антипин Василий Афанасьевич, Новикова Раиса Афанасьевна, Филиппова Мария Ивановна, улуус дьокутааттарын Сэбиэтин Махтал суругунан Архипов Михаил Николаевич, Григорьев Василий Михайлович, Мартынова Раиса Ивановна наҕараадаланнылар. Маны тэҥэ хайыһар марафонун кылаабынай судьуйта, Лээгиттэн төрүттээх, хайыһарга маастарга кандидат Евгений Прокопьев Лээги түмсүү ытык бэлиэтин тутта.
Бу күн дойдуларын ахтылҕанын таһааран истиҥ кэпсэтии, урукку эдэр сааһы санатар сахалыы остуол оонньууларыгар күрэхтэһии, сылаас чэй, итии минньигэс миин тэрилиннэ. Бу барыта олус истиҥ иэйиигэ куустаран ыытылынна.